De Baronnen

De baronnen samen met H.M. Wilhelmina op het balkon.

Opmerkelijk in De Zaak Wardenier is dat Johannes zelf opperde dat er geld zou komen van twee Baronnen.....

Hij had het in 1934 over 13 miljoen gulden aan investeringen die beschikbaar waren gesteld door twee baronnen.

Wie waren die baronnen die Johannes in het vizier had? Kon Wardenier ook bedoelen dat het ging om "De Adel" hierin zoals Jonkheren ?

Zowel Wardenier als wethouder Muurling spraken over baronnen(of adel) die geld schieters waren voor de fabrieken die er moesten komen in Wolvega en in de buurt van Amsterdam.Dat de baronnen geld hadden en uiteraard macht toenertijd is zeker. 

Over wie hadden ze het dan?

Volgens mij kom ik op de baronnen die commissaris van de Koningin H.M. Wilhelmina waren van Friesland, Drenthe,Overijssel en Gelderland. Ook de burgemeester van Zwolle was een baron. Het mag duidelijk zijn dat de adel grote invloed had op de bestuur functies. Hun 'baas' was uiteindelijk de rijkste vrouw op aarde van toen....H.M. Wilhelmina.

01) Pieter Albert Vincent baron van Harinxma thoe Slooten(1909-1945), Friesland.

02) Alexander Eppo baron van Voorst tot Voorst (1925-1941 + 1945-1946), Overijssel.

03) Reint Hendrik baron de Vos van Steenwijk (1931-1943 + 1945-1951), Drenthe.

04) Mr. Schelto baron van Heemstra(1925-1944) Gelderland.

05) Dr. Jacob Evert baron de Vos van Steenwijk (1933-1937), Burgemeester van Zwolle *

* Deze burgemeester werd in 1937 overgeplaatst naar Haarlem(promotie) en door Dr. Seyyss-Inquart op 06-03-1941 ontslagen.

Als onderzoeker heb ik gelezen(Katholiek tijdschrift, 1935) dat Wardenier regelmatig contact had met iemand uit Amersfoort die rentmeester was en in contact stond met de adellijke groot grondbezitters van die tijd. Het lijkt me onlogisch en zelfs uitgesloten dat Wardenier toendertijd rechtstreeks contact had met een baron of een persoon van adel. De kleine boerenzoon was toen nog niet 'wereldberoemd'....

Had Muurling dan contacten met de adel van toen? Zou kunnen dat hij als wethouder zijn connecties had al lijkt het een stap te ver.

Opmerkelijk is dat er wel een zekere Jonkheer Johan Schimmelpenninck(1887-1943) het leven van Wardenier doorkruist. Ook twee baronnen bemoeide zich in 1934 met de Affaire Wardenier vanuit hun functie als commissaris van de Koningin(Friesland) en de burgemeester van Zwolle.

Deze Jonkheer woonde en werkte in Amersfoort en was een echte levensgenieter. Hij wilde nota bene in 1941 een eigen 'regering' opzetten zonder de gevluchte(laffe) H.M. Wilhelmina.

Met de hulp van zijn oom rekruteert Schimmelpenninck voor zijn verzetsgroep leden uit de kringen van adelborsten en cadetten. In een tijd waarin veel ouderen passief blijven, weet hij met zijn tomeloze energie, charme en durf als vijftiger veel jongemannen te inspireren, die zijn adjudanten en koeriers worden.

In het dagelijks leven is Schimmelpenninck directeur van de Nederlandse vestiging van het befaamde wijnhuis Mähler-Besse & Cie. Natuurlijk helpt het dat hij rijk is en zijn geld beschikbaar stelt aan de organisatie. En dat hij – als ongetrouwde levensgenieter – zijn jonge bezoekers laat genieten van exquise diners, wijn, cognac en sigaren. Ze noemen hem liefkozend ‘Oom Alexander’, naar de straat waar hij woont.

Al snel laat Schimmelpenninck zijn inlichtingengroep opgaan in de Ordedienst, die in 1942 uitgroeit tot de grootste anti-Duitse organisatie in Nederland op dat moment. Na de arrestatie van voorman Versteegh krijgt hij de leiding.
Maar men blijft geteisterd worden door arrestaties. Schimmelpenninck is pas enkele maanden chef-staf als twee Haagse rechercheurs hem op 13 november 1941 thuis oppakken. Daarna roven ze zijn hele huis – vol sigaren en whisky – leeg. Schimmelpenninck wordt gevangengezet in het Oranje hotel, de gevangenis in Scheveningen. Hij wordt als enige hardhandig verhoord: uitgehongerd, geïsoleerd, wakker gehouden, geslagen en geschopt. Maar hij volhardt moedig in zwijgen. Op 6 november 1942 wordt Schimmelpenninck op transport gesteld naar Kamp Amersfoort.

Op 27 april 1943 wordt hij voor sabotage en spionage ter dood veroordeeld. Met zestien medestrijders, onder wie enkele helpers, krijgt Schimmelpenninck op 29 juli 1943 op de Leusderheide de kogel. Bijna honderd  worden tijdens de oorlog gefusilleerd. Honderden anderen komen om in concentratiekampen.

In die tijd was Wardenier onder zijn schuilnaam Jan de Winter ook al opgepakt(1943) en overgebracht naar Utrecht. Ook dankzij zijn uitstekende taal kennis en gejok (Duits) kon hij zijn lot beperken tot 8 maanden gevangenis straf met 3 maanden aftrek. Ook kon hij uitleggen dat hij veel goeds deed voor de Duitsers. Dat Johannes wel moest jokken om de galg te sparen is me meer dan duidelijk geworden. Dat deden met hem honderd duizenden in die tijd en tijden.

Wardenier zal ongetwijfeld het verhaal over deze Jonkheer hebben vernomen uit het verzet...maar wie kon je nog vertrouwen in die tijd, maar ook tussen 1945-1960? Hoe dan ook kon Wardenier schijnbaar goed aanvoelen dat hij met zijn charme goodwill kon tonen.

Opmerkelijk dat ik ontdekte dat het ministerie van binnenlandse zaken en twee commissarissen van de Koningin(H.M. Wilhelmina)zich met De Affaire Wardenier bemoeienis hadden. Een tiental documenten uit de periode november-december 1934 en begin 1935 ontving ik recent die nooit zijn gepubliceerd. De commissaris van de Koningin van Zuid Holland was er bij betrokken. Herman Adriaan van Karnebeek is zijn naam. 

Van Karnebeek was getrouwd met Adriana Justina Civile barones Van Wassenaer, zij woonden op het Korte Voorhout nummer 7. Zij kregen vier kinderen. Hun zoon Maurits(Jonkheer) was burgemeester van Zwolle(1940-1945).In 1923 kocht hij(vader) het landgoed De Eese, een voormalige heerlijkheid ten noorden van Steenwijk. Hij noemde zich vanaf die tijd Heer van De Eese. Na zijn overlijden wordt het landgoed door de familie Van Karnebeek als landbouw- en natuurgebied geëxploiteerd.

Opmerkelijk ook de bemoeienis van baron Pieter Albert Vincent van Harinxma thoe Slooten, de commissaris van de Koningin uit Friesland. Deze baron was overal in Friesland aanwezig en de ongekroonde Koning van Friesland ondanks dat hij geen fries sprak. Hij liet zich uit in de Zaak Wardenier en stond geen bemiddeling toe dan alleen het opvolgen van decreten uit het ministerie van binnenlandse zaken. Hij overleefde na de bezetting periode niet zijn ambt en werd in november 1945 'eervol' ontslagen en droop af, zoals vele andere ook vaak sublieme bestuurders. Zijn familie was zeer invloedrijk in Friesland.  

Opmerkelijk ook de Baron van Voorst tot Voorst , de baas van Overijssel in de jaren 1925-1941.Hij zou zeker zijn invloed hebben laten gelden in deze regio van Johannes Wardenier. Het is niet bekend(geen bewijs tot nu toe) of hij Eugen Maas, Premier Colijn e.a. ontmoette op de bewuste avond van 07-11-1934 toen er bezoek was te Zwolle over De zaak Wardenier.

Verder was deze Baron toezichthouder en voorzitter van  : Rijksasyl voor Psychopathen Veldzicht .In 1930 werd het gesticht als heropvoedingsgesticht voor jongens opgeheven. Veldzicht werd geschikt gemaakt voor gedwongen verpleging van criminelen. De gedwongen verpleging was geregeld in de Psychopathenwet van 1928. Hierbij werd de maatregel terbeschikkingstelling van de regering (tbr) ingevoerd.

De tbr was bedoeld voor “den ontoerekeningsvatbare psychopaath”. Om de regeling uit te kunnen voeren, was een nieuw rijksasiel nodig – Veldzicht – waar de terbeschikkinggestelden konden worden opgesloten. Veldzicht werd daardoor in 1933 het eerste Rijksasyl voor Psychopathen (rijksasiel voor psychopaten).

Wellicht dat zijn invloed ervoor zorgde dat Johannes werd afgevoerd en als "gek' werd opgesloten in Groningen op 08-11-1934.

 



Heeft u verder informatie over de baronnen en adel laat het me weten!

W.A. van der Weide.

Wordt vervolgd.....

De Oude Baron, een borstbeeld van Baron van de adellijke beruchte 'Voorst tot Voorst' vlakbij bij mijn woning te Elden( Arnhem Zuid)

Baron Pieter Albert Vincent van Harinxma thoe Slooten, commissaris van de Koningin H.M. Wilhelmina was direct betrokken bij de Affaire Wardenier. Zijn vader was ook Baron en commissaris van de Koningin. Ze waren ongekroonde Koningen van Friesland , hun macht was grenzenloos zo leek het. Politiek en zakendoen tegelijk en alles onder de paraplu van H.M. Wilhelmina !

' Fogelsangh State' te Veenklooster, eigendom van Kyra Livia baronesse van Harinxma thoe Slooten. In 2019 bezocht ik dit landhuis en werd van harte welkom geheten door de beheerder.

Een baron van die tijd en tijden, van der Voorst tot Voorst

Een bijzondere man van adel die wellicht ooit 'zaken'wilde doen met Wardenier in 1934. Hij werd verraden en vermoord door de Duitsers in 1943.

De Heer van Eese ! Herman van Karnebeek trouwde met een barones(van Wassenaer) en claimde een prachtig gebied ten noorden van Steenwijk. Hij bemoeide zich met de Wardenier Zaak in november 1934 als commissaris van de Koningin te Zuid Holland.Deze pro Duitse politicus stierf in 1942 in zijn 'harnas'.