Unieke beelden uit Friesland

Gas motoren jaren veertig

Pruttelende auto's op kolen !

Al snel na de Duitse bezetting wrden onze automobielen ineens 'brandstofloos' , iets wat Johannes Wardenier ooit voorstelde. In ieder geval kwam de diesel en benzine van Shell op de bon , dit per 16-05-1940.Ondanks dit waren nog geen crises jaren tot 1944. De economie was eigenlijk veel beter dan voor 1940 onder premier Hendrik Colijn. De Ost Front aanval op het duivelse communisme van de barbaar Stalin bracht ons land in diepe ellende zo ook elders. De Britten bombardeerden onze steden, industrie en olievoorraden en poogden hun wereldrijk te handhaven.Ook die moesten na 1948 bakzijl halen.

Die 8.8 miljoen Nederlanders hadden in augustius 1939 samn een 100.000 personen-en55.000 vrachtauto's. Het aantal schepen, vliegtuigen, kranen, bulldozers en tractoren etc is mij onbekend. Na de bezetting van 1945 was er maar de helft van over. In 1944 reed een driekwart van de resterende automobielen met gasgeneratoren rond. Vaak kleine afstanden. 

Alleen de NSB, De Duitse ambtenaren, leger, politie en diensten hadden nog toegang tot benzine en diesel.

Oliecrises !

Het werd stiller op straat na 10 Mei 1940 toen Nederland verstanding capituleerde en het Koningshuis in luxe verder leefde in Londen en later in Canada.De Duitsers hadden Nederland niet de oorlog verklaart maar waren er beducht op dat Frankrijk en Groot Brittanie het Ruhr gebied(Duitse Industrie) gingen bezetten.

Het meeste opzien baarde de gasgeneratoren........

Meestal werd een zulk generator in een aanhangwagentje meegevoerd achter een autobus of automobiel. Mt smeulend hout, houtskool, antraciet of turf-afhankelijk van wat verkrijgbaar was-produceerde de generator zelf het gas waarop de motor liep. Men had met deze apparaten al in de Eerste Wereldoorlog ervaring opgedaan. 

Werking

Een zekere Maus Gatsonides had in the periode van 1940-1945 een succesvol bedrijf in zelf ontworpen gasgeneratoren, de G.G.G.'s. Hij vertelde hoe nauw de constructie luissterde ;Ín een genartor moet het gas gemaakt, gekoeld en gereinigd worden, om vervolgens via een buis naar de motor geleid te worden. Het gas krijg je door in een luchtdicht afgesloten ketel een grote hoeveelheid vaste brandstof, bijvoorbeeld antraciet, te doen. Dat steek je aan met houtskool of spiritus. De kolen gloeien, niet branden.Er ontwikkelt zich een enorme hitte. de koolstof brandt het zuurstof uit de lucht tot koolstofdioxide(CO2)en wordt daarna omgezet in koolmonoxyde(CO), een brandbaar, giftig gas. Een start ventilator zorgt voor de onderdruk in het systeem, waardoor de kolen gaan gloeien en de motor gestart kan worden. Zolang die blijft draaien, blijft het proces aan de gang...

Uitdagingen

Het gebruik en onderhoud van een gasgenerator vergde heel veel aandacht, zeker meer dan bij een simpele benzine motor uit die tijd. Eerst moest er een soort vergassing optrden, dat duurde wel 10-15 minuten, zoals je een kachel aanstak. Harder rijden dan 80 km/uur was ook niet haalbaar. De omgebouwde benzine motoren hadden 45% minder vermogen.

Het bijvullen van brandstof was een hele operatie, na een 80 kilometer moest de ketel worden bijgevuld en schoongemaakt worden, gezien de teer aanslag en vuiligheden. 

1600 Celsius !

De temperatuur in de ketel bedroeg zo'n 1600 Celsius. 'geen enkel metaal in bestand tegen een dergelijke temperatuur,'vervolgt Dhr. Gatsonides. 'Een waterkoelsysteem zorgde voor de koeling van de dubbelwandige luchttoevoerbuis. Voor en na koeling moest het gas goed worden gereinigd, omdat de motor anders snel defect was. In het gas zat namelijk veel vliegas, ammoniak en teer.

 

 

 

 

 

 

Gas generator op film

Duitsland 1941, landbouw